افراد مبتلا به این اختلال خودانگاره یا خودپنداره بسیار بی‌ثباتی دارند، روابط میان‌فردی آنها نیز بسیار بی‌ثبات است. آنها معمولا سابقه روابط شدید اما پرآشوب دارند که معمولا آرمانی کردن مفرط دوستان یا معشوق‌ها را شامل می‌شود ولی بعدا به سرخوردگی و ناامیدی می‌انجامد. خشم شدید و نشانه‌های بی‌ثباتی عاطفی دو ویژگی مهم این اختلال هستند. بی‌ثباتی عاطفی آنها همراه با سطح بالای تکانش‌گری، اغلب به رفتارهای خودویرانگری مانند رانندگی بی‌باک منجر می‌شود. اقدامات خودکشی، اغلب به شکل فریبکارانه، بخشی از تصویر بالینی این اختلال است. با این‌حال، این‌گونه اقدامات همیشه فریبکارانه نیستند. جرح خویشتن ویژگی دیگر این اختلال است. رفتار صدمه‌زدن به خود با رهایی یافتن از اضطراب یا ملالت ارتباط دارد

علائم:

1.      کوشش‌های مهار گسسته برای اجتناب ازطرد یا رهاشدگی واقعی یا خیالی.

2.      الگویی از روابط بین فردی بی‌ثبات و افراطی که با نوسان بی دو حد آرمانی کردن و بی‌ارزش نمودن مشخص می‌شود.

3.      آشفتگی هویت: بی‌ثباتی بارز و مستمر خودانگاره یا درک خویشتن.

4.      تکانشوری دست کم در دو زمینه که بالقوه خود آسیب‌زننده هستند( برای مثال، خرج کردن، روابط جنسی، سوء مصرف مواد، رانندگی بی‌پروا، زیاد خوردن).

5.      رفتار خودکشی، حرکات بیانگر، تهدید‌ها یا رفتار خود‌ آسیب‌زنی مکرر.

6.      بی‌ثباتی عاطفی ناشی از واکنش‌پذیری خلقی آشکار (برای مثال، ملال دوره‌ای شدید، تحریک‌پذیری یا اضطراب که معمولاً چند ساعت طول می‌کشند و تنها در موارد نادر بیش از چند روز پایدار می‌مانند)

7.      احساس‌های مزمن پوچی.

8.      خشم نامناسب و شدید  یا اشکال در کنترل خشم ( برای مثال، بروز مکرر عصبانیت، خشم مستمر و نزاع‌های بدنی مکرر).

9.      اندشیه پردازی پارانویایی گذرا و مرتبط با فشار روانی یا نشانه‌های شدید تجزیه‌ای.

ویژگی‌های تشخیصی

ویژگی اصلی اختلال شخصیت مرزی، یک الگوی فراگیر بی‌ثباتی در روابط بین فردی، خودانگاره، عواطف و تکانشگری بارز است که از اوایل بزرگسالی آعاز و در زمینه‌های گوناگون ظاهر می‌شود.

افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی، کوشش‌های بی‌وقفه‌ای را برای اجتناب از طرد و رهاشدگی خیالی یا واقعی انجام می‌دهند. ادراک جدایی یا طرد قریب‌الوقوع و یا  فقدان ساختار بیرونی ممکن است به دگرگونی‌های عمیقی در خودانگاره، عاطفه، شناخت و رفتار منجر شود. این افراد، حساسیت زیادی به شرایط محیطی دارند. آن‌ها ترس‌های شدید مربوط به طرد و رهاشدگی و خشم نامناسب را حتی در حین موجهه با یک جدایی کوتاه مدت واقع‌گرایانه و یا هنگامی که تغییرات غیر قابل اجتناب در نقشه‌ها پیش می‌آید، تجربه می‌کنند.

این افراد ممکن است بر این باور باشند که (( رهاشدگی یا طرد )) به طور تلویحی به این معناست که آن‌ها (( بد)) هستند. این ترس‌های رها شدگی با عدم تحمل تنهایی و نیاز به بودن با دیگران رابطه دارد. کوشش‌های بی وقفه آن‌ها برای اجتناب از طرد و رهاشدگی، ممکن است شامل اعمال تکانشی همجون آسیب زدن به خود یا رتفارهای انتحاری باشد.

افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی، الگویی از روابط بی‌ثبات و شدید دارند.

آن‌ها ممکن است در ملاقات‌های اول یا دوم، حامیان بالقوه یا دلداگانی را به صورت ایده‌آل در ذهن خود مجسم کنند؛ ممکن است مایل باشند وقت زیادی را با یکدیگر سپری کنند؛ و در اوایل برقراری روابط ازجزئیات بسیار خصوصی یکدیگر مطلع گردند. با وجود این آن‌ها ممکن است به سرعت از چنین اندیشه‌ای منصرف شده و به این نتیجه برسند که از دید دیگران فاقد ارزشند و احساس کنند که طرف مقابل آن‌ها به اندازه کافی به فکرشان نبود و بخشنده و شایسته نیست. این افراد می‌توانند با دیگران همدلی کرده و نسبت به آن‌ها محبت کنند ولی تنها براساس این انتظار که در صورت نیاز، طرف مقابل آن‌ها نیز برای برآورده ساختن خواسته‌های آنان (( بخشنده)) خواهد بود. این افراد برای تغییر دادن ناگهانی و چشمگیر عقیده‌ی خود نسبت به دیگرانی که ممکن است به طور متناوب به عنوان حامیان نیکوکار یا تنبیه کننده‌های بیرحم در نظر گرفته شوند، آمادگی دارند. این دگرگونی‌ها اغلب بازتاب سرخوردگی از یک حامی است که ویژگی‌های مهرورزی او به صورت ایده‌آل تصور شده و یا طرد و جدایی از جانب او مورد اتنظار است.

افراد مبتلا به این اختلال، دست کم در دو زمینه که به صورت بالقوه خود آسیب زننده هستند، تکانشگری نشان می‌دهند. آن‌ها ممکن است قمار کنند، بدون ملاحظه پول خرج کنند، زیاد غذا بخورند، سوء مصرف مواد و رابطه جنسی نابهنجار داشته باشد یا به گونه‌ای بی احتیاط رانندگی کنند. افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی، رفتارهای مکرر خودکشی، حرکات بیانگر، تهدید یا رفتار خودآسیبی نشان می‌دهند.

ویژگی‌های و اختلال‌های همراه

افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی ممکن است درست در لحظه‌ای که هدف آن‌ها در حال تحقق است، یک لاگوی خود ناکام‌ساز را نشان دهند. (مانند ترک مدرسه درست قبل از فارغ‌التحصیل شدن). بعضی از افراد در طی فشار روانی، نشانه‌های شبه‌روان پریشی را (برای مثال، توهم‌ها، تحریف‌های تصویر بدنی، افکار عطفی و پدیده‌های پیش از خواب). از خود نشان می‌دهند. افراد مبتلا به این اختلال ممکن است در کنار موضوع‌های غیر انسانی (مانند یک حیوان خانگی یا اموال بی‌جان) احساس امنیت بیشتری داشته باشند تا در راوبط بین فردی. معلولیت های جسمانی ممکن است ناشی از رفتارهای سوءمصرف عمدی مواد یا کوشش‌های ناموفق خودکشی باشند.

شیوع

شیوع اختلال شخصیت مرزی تقریباً 20٪ و در جمعیت کلی، حدود 10٪ در میان بیماران سرپایی کلینیک‌های بهداشت روانی و تقریباً 20٪ در میان بیماران روانی بستری برآورد شده است. دامنه این اختلال در میان جمعیت‌های بالینی مبتلا به اختلال شخصیت از 30٪ تا 60٪ است.

تشخیص افتراقی

اختلال شخصیت مرزی، اغلب با اختلال‌های خلقی به طور همزمان رخ می‌دهد و هنگامی که ملاک‌های هر دو اختلال مطابقت کنند، می‌توان هر دو تشخیص را مطرح کرد. چون جلوه‌ی مقطعی اختلال شخصیت مرزی ممکن است شبیه به یک دوره اختلال خلقی باشد، متخصص بالینی نباید صرفاً مبنای تصویر مقطعی و بدون داشتن اطلاعات مستندی که نسان دهد این الگوی رفتاری شورعی زودرس و سیری پایدار دارد، تشخیص اختلال شخصیت مرزی را مطرح کند.

اگر فردی ویژیگ های شخصیت را داشته باشد که علاوه بر اختلال شخصیت مرزی، با ملکا‌های یک یا چند اختلال شخصیت دیگر نیز مطابقت کنند، می‌توان تمام تشخیص‌ها را مطرح کرد. اگرچه اختلال شخصیت نمایشی نیز ممکن است با توجه طلبی، رفتار فریبکاری و تغییر سریع هیجان‌ها مشخص شود، ولی اختلال شخصیت مرزی بر اساس خودتخریبی، قطع روابط نزدیک همراه با خشم، و احساس‌های مزمن و ریشه‌دار پوچی و تنهایی متمایز می‌شود. افکار پارانویایی یا خطاهای ادراکی ممکن است در اختلال شخصیت مرزی و اختلال شخصیت اسکیزوتایپی وجود داشته باشند، ولی این نشانه‌ها در اختلال شخصیت مرزی بیشتر گذرا بوده، از لحاظ بین فردی واکنشی بوده و نسبت به سازماندهی بیرونی حساس‌تر هستند. اگرچه اختلال شخصیت پارانویایی و اختلا شخصیت خود شیفته نیز ممکن است با واکنش خشم نسبت به محرک‌های جزئی مشخصی شوند، ولی ثبات نسبی خود انگاره همانند فقدان نسبی، خودت تخریبی، تکانشگری و نگرانی‌های مربوط به طرد و رهاشدگی در این اختلال‌ها، آن‌ها را از اختلا شخصیت مرزی متمایز می‌کند. اگر چه اختلال شخصیت ضد اجتماعی و اختلال شخصیت ضد اجتماعی در به دست آوردن منفعت؛ کسب قدرت یا سایر رضایت‌مندی‌های مادی، مهارت دارند، در حالی‌که شخصیت وابسته و اختلال شخصیت مرزی، هدف بیشتر معطوف به کسب توجه حامیان است.

 

درمان اختلال شخصت مرزی

روان درمانی

درمان انتخابی برای این اختلال روان درمانی می‌باشد که به یک اندازه برای بیمار و درمانگر مشکل است. علت آن بی ثباتی و رفتار تکانشی (لحظه‌ای) و همچنین استفاده از مکانیسم دفاعی«دو نیم سازی» است. (مکانیسمی است که باعث می‌شود شخصیت مرزی متناوبا از درمانگر یا سایر افراد محیط بیزار شده یا آنها را به شدت دوست بدارد. رفتار درمانی و بخصوص آموزش مهارتهای اجتماعی بویژه با استفاده از نوارهای ویدیوئی که بیمار را در مشاهده تأثیر رفتارش بر دیگران توانا می‌کند، مفید است. در کنار روان درمانی انفرادی ، روان درمانی گروهی نیز سودمند می‌باشد.

دارو درمانی

برای اخذ نتایج بهتر دارو درمانی به روان درمانی اضافه می‌شود. داروهایضد جنون برای کنترل خشم ، خصومت و دوره‌های پسیکوتیک گذرا از داروهای(ضد افسردگی)برای بهبود خلق و بیمار استفاده می‌شود از دیگر داروهای مورد استفاده می‌توان به ضد تشنج‌ها و کربنات لیتیوم اشاره کرد. تجویز این داروها باید تحت نظر روانپزشک باشد.